تاريخ : دوشنبه 11 اردیبهشت1391 | 9:51 PM | نویسنده : عاطفه خادم الحسینی

رادیکال‌‌های آزاد اکسیژن اثرات مخربی را در بدن اعمال می‌کنند، زیرا این رادیکال های آزاد با اکسیداسیون چربی‌ها در بدن سبب می‌شوند که چربی همواره در رگ‌ها رسوب کرده و گرفتگی عروق پیش آید. این فرآیندها جزء عوامل اصلی بروز بیماری‌های قلبی- عروقی   است. یکی دیگر از مضرات رادیکال‌های آزاد اکسیژن تخریب DNA است. چنانچه DNA آسیب ببیند احتمال تولید سلول‌های سرطانی در بدن به شدت افزایش می‌یابد. یکی دیگر از مضرات رادیکال‌های آزاد، افزایش احتمال بروز استئوآرتریت می‌باشد که منشا پیدایش بیماری‌هایی نظیر   آرتریت روماتوئید   است. سالیانه هزاران نفر بر اثر ابتلا به بیماری‌های قلبی- عروقی و سرطان   در جهان می‌میرند


برچسب‌ها: رادیکال های آزاد

تاريخ : دوشنبه 11 اردیبهشت1391 | 9:34 PM | نویسنده : عاطفه خادم الحسینی

استرس اکسیداتیو (عامل اکسید شدن) همان پیروزی رادیکال های آزاد بر دفاع آنتی اکسیدانی بدن ماست و به نوعی به حمله های بیولوژیک به اُرگانیسم بدن تعبیر می شود. به بیان دیگر، استرس اکسیداتیو به عنوان عامل برهم زنندۀ تعادل میان تولید رادیکال های آزاد و دفاع های آنتی اکسیدانی تعریف می شود.

اصطلاح استرس اکسیداتیو و رادیکال های آزاد در سال های اخیر به كلمات آشنايي تبدیل شده است. "اکسیداسیون" اصطلاح شيميدانان برای فرایند از بین بردن الکترون ها از یک اتم یا مولکول است. نتیجه این تغییر می تواند مخرب باشد -- زنگ زدن آهن نتیجه آشناي اکسیداسیون است. در اینجا، اکسیژن عامل مسئول است، اما دیگر عوامل اکسید کننده، مانند کلر، هم می توانند ناگوار باشند.

اگر چه ما به اكسيژن نياز داريم تا زنده بمانيم، اما غلظت هاي بالای آن در واقع خورنده و سمی است. ما انرژی را از طريق سوزاندن با سوخت اکسیژن به دست مي آوريم –با تركيب مواد غذایی هضم شده با اکسیژني كه از هوا استشمام می کنیم. این يك فرایند کنترل متابولیک است که، متأسفانه، محصولات فرعي خطرناکي هم تولید مي كند. اینها شامل رادیکال های آزاد هم مي شوند– راديكال هاي آزاد از نظر الکترونیکی اتم ها یا مولکول هاي ناپایداري هستند. آنها قادر به جدا کردن الکترون ها از هر مولکول دیگری كه در تلاش برای دستیابی به ثبات به آنها برخورد مي كنند هستند. به دنبال اين، آنها حتی مولکولهای بی ثبات تري ايجاد مي كنند که در واکنش های زنجیره ای دومینو مانند به همسایگانشان حمله مي كنند.

در مدتي که زنجیره ای از رادیکال های آزاد تقلا مي كنند، ممکن است از طریق اجزای حیاتی سلول ها آسیب هاي گسترده اي را به بدن وارد كنند. استرس اکسیداتیو، كل بار قرار گرفته روي موجودات زنده به وسيله تولید ثابت رادیکال های آزاد در جريان طبيعي سوخت و ساز بدن و همچنين هر آن چه كه از فشارهاي دیگر محیط به ارمغان می آيد و بدن بايد آن را تحمل كند (تشعشع طبیعی و مصنوعی، سموم موجود در هوا، غذا و آب و منابع متفرقه فعالیت اکسید کننده، مانند دود تنباکو) است.

بدن ما در برابر این حملات درمانده نيست. ما دفاع هايي در برابر استرس اکسیداتیو به شكل موانع فیزیکی داريم. اين موانع براي محدود نگاه داشتن رادیکال های آزاد در مكان هاي تولیدشان در داخل سلول است. آنزیم هایي که اشكال واکنشي خطرناك اکسیژن را خنثی مي كنند، مواد موجود در رژیم غذایی ما (مانند ویتامین ث و ویتامین ای) است که می تواند رادیکال های آزاد را با اهداي الکترون ها به آنها و قطع واکنش های زنجیره ای اوليه در جايشان" فرو نشاند"؛ از ديگر دفاع ها ترمیم سازوكارها برای مراقبت از آسیب اکسیداتیو به DNA است، همچنين پروتئین ها و غشاها و نيز پاسخ هاي استرسي پیچیده ای که شامل خودکشی برنامه ریزی شده سلول است از دفاع هاي ديگر است. اگر خسارت بیش از حد بزرگ باشد اين خودكشي انجام مي شود.

به اين ترتيب اين تصور ايجاد مي شود كه سلامتی بستگی به تعادل بین استرس اکسیداتیو و دفاع آنتی اکسیدان دارد. پیری و بیماریهای مربوط به سن منعکس کننده ناتوانی دفاع آنتی اکسیدانی ما براي مقابله با استرس اکسیداتیو در طول زمان است. خبر خوب این است که با سیستم دفاعی آنتی اکسیداني قوی، داشتن عمر طولانی و بدون بیماری ممکن است.

اهمیت وجود تعادل بین آنتی اکسیدان ها و رادیکال های آزاد

تمام واکنش های شیمیایی که در بدن ما اتفاق می افتند از اکسیژنی که تنفس می کنیم، استفاده می کنند. اما واکنش های شیمیایی، از اين اکسیژن، رادیکال های آزاد تولید می کند، که مقدار بیش از حد آن خطر سمی شدن بدن را به همراه دارد.

بنابراین، سیستم دفاعی بدن ما مولکول هایی تشکیل شده از آنتی اکسیدان ها را در اختیار دارد، که این مولکول هایِ آنتی اکسیدان وظیفه دارند رادیکال های آزاد اضافی را از بین ببرند. این سیستم دفاعی دائماً در یک حالت تعادل قرار دارد، از یک سو رادیکال های آزاد تولید می کند و از سوی دیگر این رادیکال های آزاد را به وسيله آنتی اکسیدان ها از بین می برد.

هر گونه نابهنجاری در این زمینه، مانند وجود رادیکال های آزاد بیش از حد یا نبودن آنتی اکسیدان به مقدار کافی اختلال های زیان آوری برای بدن به همراه خواهد داشت. این نابهنجاری می تواند بر اثر برخی بیماری ها، پیری و حتی یک تغذیۀ نامتعادل به وجود آید.

پروفايل وضعيت استرس اكسيداتيو چیست؟

پروفايل وضعيت استرس اكسيداتيو با بسياري از بيماري ها مثل قلبي، سرطان، ديابت، آلزايمر رابطه دارد. وضعيت استرس اكسيداتيو بالاتر ريسك بالاتري براي پيشرفت بيماري است. رابطه معتبري براي اندازه گيري اجزاي بسيار مختلفي كه در وضعيت استرس اكسيداتيو شركت دارد وجود دارد. اين روش شاخص استرس اكسيداتيو ناميده مي شود و يك استراتژي جديد ارايه مي كند كه به طور همزمان وضعيت استرس اكسيداتيو را نمايش مي دهد و همچنين براي شناسايي پارامترهاي ‌فيزيولوژيكي كليدي، مانند هورمون،‌ چربي، آنتي اكسيدان، شاخص آهن كه ممكن است مسئول وضعيت استرس اكسيداتيو فرد باشد به كار مي رود.


برچسب‌ها: رادیکال های آزاد

تاريخ : دوشنبه 11 اردیبهشت1391 | 9:26 PM | نویسنده : عاطفه خادم الحسینی

رادیکال یا رادیکال آزاد (free radical) به اتم، مولکول یا یونی گفته می‌شود که دارای الکترون جفت‌نشده است. یک رادیکال آزاد می‌تواند دارای بار مثبت، منفی یا خنثی باشد.

بطور قراردادی، فلزها، یون‌های فلزی و ترکیب‌های مختلط فلزی رادیکال آزاد بشمار نمی‌آیند.

میل به واکنش رادیکال‌ها به‌دلیل داشتن الکترون جفت‌نشده زیاد است و عامل بیماری‌هایی مانند دژنراسیون و سرطان‌اند.

فرآیند تشکیل رادیکال آزاد را هم‌کافت می‌نامند.

در شیمی، رادیکال آزاد را با یک نقطه جلوی نشان ساختار نشان می‌دهند. برای نمونه با بکاربردن نور فرابنفش می‌توان مولکول کلر را تبدیل به دو رادیکال آزاد کلر کرد

هر چند که در ساده‌ ترین تعریف، رادیکال آزاد، هر یک از مولکولها و اتمهایی است که دارای یک الکترون جفت نشده باشند. ولی باید توجه داشت که مولکولهایی مانند اکسید نیتریک و اکسیژن نیز از این قاعده پیروی می‌کنند، لکن بصورت عادی نمی‌توانند از باب رادیکالهای آزاد مطرح باشند بنابراین این اصطلاح (یعنی رادیکال آزاد) شامل مولکولهای عادی پایدار نمی‌شود. از جمله رادیکالهای آزاد ساده می‌توان به CH3 ,CN ,OH ,Cl ,H اشاره کرد. چنینی رادیکالهایی از اهمیت فوق العاده‌ای در واکنشهای گرمایی و فتوشیمیایی، پلیمریزاسیون و احتراق برخوردارند. آنها در هر دو فاز مایع و گازی دارای اهمیت می‌باشند

«راديکال هاي آزاد» مواد واکنش داري هستند که در نتيجه مصرف سيگار، آلودگي هوا و يا شکسته شدن ناقص چربي و يا پروتئين در بدن توليد مي شوند. پروکسيدر سوپر اکسيدها که از اکسيژن تشکيل مي شوند از انواع راديکال هاي آزاد هستند. راديکال آزاد مي تواند به چربي هاي بدن حمله کند، غشا» سلولي را پاره کند و يا موادسمي را به بافت هاي دور خود انتشار دهد. اين تخريب هاي غيرقابل جبران منجر به تغيير عملکرد سلولي و يا مرگ سلولي مي شود.

راديكال هاي آزاد، مولكول هايي هستند كه فاقد پوسته ي الكتروني كامل مي باشند و همين مساله باعث افزايش عكس العمل شيميايي نسبت به سايرين مي شود.


اگر در معرض تماس دود تنباكو و تشعشع باشيد، راديكال هاي آزاد شكل مي گيرند. در انسان، مهم ترين راديكال آزاد، اكسيژن مي باشد.

هنگامي كه مولكول اكسيژن(O2) در معرض تشعشع قرار گيرد، يك الكترون از ديگر مولكول ها بر مي دارد و موجب تخريب DNA و ديگر مولكول ها مي گردد. برخي از اين تغييرات موجب بيماري ها مي شود.

مشكلاتي از قبيل: مشكلات قلبي، از كار افتادن عضلات، ديابت و سرطان همگي در اثر اين راديكال هاي آزاد به وجود مي آيند. آنتي اكسيدان ها باعث افزايش قدرت سيستم ايمني مي گردند و در نتيجه ميزان عفونت را در بدن كم مي كنند. استرس، سيگار كشيدن و آفتاب سوختگي باعث كاهش اثر آنتي اكسيدان ها مي گردد.

تشکیل رادیکال آزاد
بطور کلی، رادیکالهای آزاد بوسیله شکستگی یک پیوند در یک مولکول پایدار، با بوجود آمدن دو قطعه که هر یک از آنها حاوی یک الکترون جفت نشده است، تشکیل می‌شوند.


باید توجه داشت که امکان دارد قطعات حاصله بطریقی تغییر شکل یابند و بویژه این تغییر شکل از ترکیب شدن مجدد آنها شود. در بسیاری از موارد، ترکیب شدن مجدد تقریبا در هر برخورد R1 و R2 با همنوع خود رخ می‌دهد و ترکیب مخلوط تعادلی تحت شرایط معمولی، دلالت بر تجزیه مقدار بسیار کمی از ترکیب به رادیکالها می‌نماید. همچنین بسیاری از روشهای دیگر نیز باستثنای ترکیب شدن مجدد مورد ملاحظه قرار گرفته است که با استفاده از آنها، رادیکالها تغییر شکل داده اند. رادیکالها از طول عمر کوتاهی (معمولا کمتر از 3- 10 ثانیه) برخوردارند و به همین دلیل آنها غالبا دارای اهمیت بسیار زیادی در علم سینتیک واکنش هستند.

روشهای تهیه رادیکال آزاد
روشهای متداول تهیه رادیکالهای آزاد را می‌توان به سه نوع گرمایی، الکتریکی و فتوشیمیایی تقسیم نمود.
R1__R2 <------> R1. + .R2
برچسب‌ها: رادیکال های آزاد

  • عاربین
  • تک درخت تعاون